قطب علمی کشاورزی در قاره کوچک؛ مرکز تحقیقات کشاورزی شاهرود
شهرستان شاهرود به دلیل تنوع اقلیمی کمنظیر (از کویر طرود تا جنگلهای ابر و کوهستانهای شاهوار)، به «قاره کوچک» معروف است. به دلیل وسعت زیاد و تفاوت الگوی کشت با مرکز استان، این شهرستان دارای یک مرکز تحقیقاتی مستقل و ملی است. مرکز تحقیقات کشاورزی شاهرود مسئولیت هدایت علمی کشاورزی و دامپروری در شرق استان (شاهرود و میامی) را بر عهده دارد. این مرکز که در مسیر جاده بسطام واقع شده، بر روی محصولات باغی سردسیر (مانند زردآلو و انگور) و دامهای کویری (شتر) تمرکز ویژهای دارد.
ماموریت مرکز تحقیقات کشاورزی شاهرود، حفظ ژرمپلاسمهای ارزشمند منطقه و معرفی ارقام سازگار با سرمازدگی و خشکی است. شاهرود قطب تولید زردآلو و انگور شاهرودی است و این مرکز با داشتن کلکسیونهای غنی، مرجع علمی این محصولات در کشور محسوب میشود. در بخش دام، ایستگاه تحقیقات شتر طرود (که در دل کویر مرکزی واقع شده) زیر نظر این مرکز اداره میشود و یکی از مهمترین سایتهای تحقیقاتی شتر در ایران است.
بخشهای تحقیقاتی و محورهای فعالیت
این مرکز مستقل دارای ساختار پژوهشی کاملی است:
۱. بخش تحقیقات علوم دامی (تمرکز بر شتر)
منطقه طرود و خارتوران زیستگاه اصلی شتر در استان است. این بخش با مدیریت ایستگاه طرود، بر روی اصلاح نژاد، تغذیه و پرورش شترهای یککوهانه تحقیق میکند. هدف، تبدیل شترداری سنتی به یک صنعت پربازده برای تولید گوشت و شیر در مناطق بیابانی است.
۲. بخش تحقیقات باغی (زردآلو و انگور)
شاهرود و بسطام مهد باغداری هستند. معرفی ارقام زردآلوی دیرگل (برای فرار از سرمای بهاره) و روشهای چالکود و هرس اصولی، از خدمات این بخش به باغداران است. ایستگاه تحقیقاتی بسطام کلکسیونی از ارقام برتر میوههای هستهدار را در خود جای داده است.
۳. بخش تحقیقات زراعی
در دشتهای میامی و کالپوش، کشت گندم، جو و آفتابگردان دیم رایج است. این مرکز ارقام مناسب دیمکاری را معرفی کرده و بر روی روشهای کشاورزی حفاظتی (بدون شخم) برای حفظ رطوبت خاک کار میکند.
۴. حفاظت خاک و آبخیزداری
جلوگیری از فرسایش خاک در حوضههای آبریز حبلهرود و کنترل سیلابها، از پروژههای مهم بخش منابع طبیعی این مرکز است.